Akarsu Aşındırma Şekilleri ve Akarsu Biriktirme Şekilleri

kpss akarsu aşındırma şekilleriAkarsu aşındırma şekilleri ve akarsu biriktirme şekilleri kpss coğrafya dersinde Türkiye’de Akarsular konusunun son bölümünü oluşturmaktadır. Önceki konularda coğrafya dersine Türkiye’deki akarsular ve özelliklerini, havza, debi ve akarsu rejimlerini işlemiştik. Akarsulara ait bu son bölümde de sırası ile akarsu aşındırma şekilleri ve akarsu biriktirme şekillerini işleyeceğiz.

Akarsu Aşındırma Şekilleri

Kpss coğrafya dersinde yer alan akarsu aşındırma şekilleri 7 tanedir.

1) Vadi: Akarsuyun aktığı yatağa vadi denilir. Oluşumlarına göre vadiler 4′e ayrılır:

  • Çentik Vadi: V şeklinde oluşan dar ve derin akarsu yataklarıdır.Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgelerinde yaygındır. Ülkemiz genç oluşumludur ve bu yüzden bu tür vadiler çok vardır.
  • Boğaz Vadi (Yarma): Deniz ve kara seviyesindeki değişimlere bağlı oalrak akarsuların açtığı derin boğaz görünümlü vadilerdir.
Sakarya Nehri’nin oluşturduğu Geyve Boğazı buna örnektir.
  • Kanyon Vadi: Boğaz vadiyle aynı özellikleri taşısa da, yamaçlarının basamak şeklinde olması ve genelde karstik araziler üzerinde olması yönüyle boğaz vadiden ayrılır. En çok Akdeniz Bölgesi’nde yer alır.
  • Alüvyal Tabanlı Vadi: Eğimin azaldığı yerlerde yanal aşındırmayla oluşan vadilerdir.
Ege Bölgesi’nde yer alan menderesler buna örnektir.

2) Peribacaları: Volkanik yani tüflü arazilerde cılız bitki örtüsüyle beraber, rüzgarın da dolaylı etkisiyle akarsu ve sel sularının oluşturduğu şekillerdir. İç Anadolu Bölgesi’nde Orta Kızılırmak Bölümü’nde yer alır.

Peribacaları oluşumunda hem iç kuvvetler hem de dış kuvvetler etkilidir.

3) Dev Kazanı: Akarsuların şelaleler oluşturduğu yerlerde görülür.

Erzurum Tortum, Antalya Manavgat bunlara örnektir.

4) Menderes: Akarsuların eğimin azaldığı yerlerde büklümler yapması ile oluşan şekillerdir. Ege Bölgesi’nde yaygındır.

5) Kırgıbayır (Badlans): Bitki örtüsünün cılız ve genelde kurak arazilerde sel sularının etkisiyle oluşan bozuk arazi yapısıdır.

6) Plato: Akarsuların derin vadilerle yardığı düzlüklerdir. Türkiye’de Platolar konusunda detaylı anlatılmıştır.

7) Peneplen (Yontukdüz): Kpss coğrafya dersinde akarsu aşındırma şekilleri içindeki en son şekil olan peneplen, deniz seviyesine yakın aşındırılmış hafif dalgalı düzlüklerdir.

Ülkemiz genç oluşumlu olduğundan peneplen görülmez. Ancak bu şekle en yakın bölge Marmara Bölgesi’dir.

Akarsu aşındırma şekilleri tamamlanmıştır. Şimdi de akarsu biriktirme şekilleri konusuna göz atalım.

Akarsu Biriktirme Şekilleri

1) Delta: Akarsuların deniz kıyısında topladıklarını biriktirmesi sonucu oluşan şekillerdir.

2) Birikinti Yelpazesi: Eğimin azaldığı yerlerde yelpaze şeklinde oluşan akarsu biriktirme şeklidir.

3) Seki (Taraça): Deniz ve karadaki yükselmelere bağlı olarak, akarsuyun yatağını derine aşındırması sonucu eski yatağın basamak şeklinde ortaya çıkmasıyla oluşan akarsu biriktirme şeklidir.

4) Birikinti Konisi: Birikinti yelpazelerinin birleşmesiyle oluşan akarsu biriktirme şeklidir.

5) Dağ Eteği Ovası: Birikinti konilerinin birleşmesi sonucu meydana gelen şekillerdir.

6) Irmak Adası (Kum Adası): Akarsuların taşıdığı malzemelerin eğimin azaldığı yerlerde bırakması sonucu, adalar şeklinde oluşan biriktirme şeklidir.

Kpss genel kültür coğrafya dersine ait Akarsu Aşındırma Şekilleri ve Akarsu Biriktirme Şekilleri konuları tamamlanmıştır. Bir sonraki kpss coğrafya konusu Türkiye’de Göller olacaktır.

Bizi Takip Edin!

Kpss ile ilgili son gelişmelerden haberdar olun.

, , , ,

14 Yorumlar Akarsu Aşındırma Şekilleri ve Akarsu Biriktirme Şekilleri

  1. esra 27 Ekim 2013 at 20:01 #

    konular eksik devamını yükleyecek misiniz?

    • KpssKonu 28 Ekim 2013 at 16:39 #

      En kısa zamanda yüklenecek.

      • enes 31 Mart 2014 at 12:15 #

        devamını beklıyoz

  2. Gülşah 14 Aralık 2013 at 00:58 #

    EN KISA ZAMAN NE ZAMAN ADMİN LÜTFENN HEMEN YÜKLEYİN.

  3. ŞULE 24 Aralık 2013 at 23:59 #

    Çok güzel hazırlamışsınız.Eksik konuları yüklemenizi dört gözle bekliyorum.

  4. ŞULE 03 Ocak 2014 at 10:45 #

    Çok güzel hazırlamışsınız .Bütün derslerde devamını yükleyecek misiniz?

  5. Burcu 24 Ocak 2014 at 13:44 #

    Notların devamını lütfen yükleyin.çok faydalanıyoruz Allah razı olsun

  6. Şaheste 06 Şubat 2014 at 17:20 #

    emeğinize sağlık çok güzel anlatılmış özellikle notlar akılda kalıcı teşekkür ederim. Keşke konu tersleri de olsaydı.

  7. Nur BAL 06 Mart 2014 at 13:58 #

    Siteniz çok güzel yalnız eksik konuların biran önce tamamlanmasını rica ederim.

  8. alev arma 19 Mart 2014 at 22:06 #

    site harika anlatım süper

  9. pınar 25 Mart 2014 at 20:40 #

    sitenizi gerçekten çok beğendim kısa öz ve kalıcı bir anlatım. yardımlarınız için çok teşekkürler

  10. Burcu 30 Mart 2014 at 00:27 #

    anlatımınız çok güzel.ancak lütfen eksik konuları yükleyin çünkü zaman bizim için önemli.tesekkurler

  11. okan 31 Mart 2014 at 11:55 #

    devamını yükleyecek misiniz

  12. eylül 02 Nisan 2014 at 18:53 #

    haydi admin yükle :)
    Genede çok sağol yardımcı oldun :))

Bir Cevap Yazın