kpss Türkiye'de akarsular

Türkiye’de Akarsular

Türkiye’de akarsular konusu kpss coğrafya konuları içinde yer almaktadır. Türkiye’de akarsular konusu incelenirken ele alacağımız havza, rejim, debi gibi terimler karşımıza çıkmaktadır. Bu bölümde havza terimini , Türkiye’de akarsular ve özelliklerini işleyeceğiz.

Türkiye’de Akarsular

Kpss coğrafya dersinin bu bölümünde önce ülkemizdeki akarsuları coğrafi bölgelere göre listeleyelim.

Karadeniz Akarsuları

Yatak eğimleri, hidroelektrik enerji,aşındırma güçleri fazladır. Dar ve derin vadi içinde akmaktadır.

  • Kızılırmak
  • Yeşilırmak
  • Bartın Çayı
  • Kelkit çayı
  • Filyos
  • Doğankent çayı
  • Çoruh
  • İyidere
  • Fırtına deresi

Akdeniz Akarsuları

En fazla akım kış aylarındadır. Ancak Manavgat, Eşen gibi akarsular karstik kaynakla beslendiği için yaz aylarında da akımları gürdür.

  • Dalaman çayı
  • Eşen çayı
  • Manavgat
  • Aksu
  • Köprü
  • Seyhan
  • Ceyhan
  • Asi

Ege Akarsuları

Eğimi, enerji potansiyeli ve aşındırması az olan akarsulardır.Menderes çizerler ve vadi tabanları geniştir.

  • Bakırçay
  • Gediz
  • Büyük Menderes
  • Küçük Menderes

Marmara Akarsuları

Eğimleri azdır. Dolayısıyla hidroelektrik potansiyelleri azdır.

  • Meriç (Ergene)
  • Sakarya
  • Susurluk
  • Orhaneli çayı
  • Nilüfer çayı
  • Gönen çayı

İç Anadolu Akarsuları

Sel rejimi özelliği olan akarsulardır. İlkbahar en fazla akıma ulaştıkları dönemdir.

  • Çarşamba suyu
  • Porsuk
  • Sakarya
  • Kızılırmak
  • Samantı çayı

Doğu Anadolu Akarsuları

Kış aylarında yağışın kar şeklinde olması sonucu akımın en az olduğu dönem de kış aylarıdır.

  • Fırat
  • Aras
  • Kura
  • Karasu
  • Murat
  • Dicle
  • Arpaçay
  • Zap suyu

Güneydoğu Anadolu Akarsuları

Bu bölgede akarsular derin vadi içinde akar. Bu yüzden bölgede sulamadan direk olarak yararlanılmaz. Bu yüzden genelde baraj üzerinden sulama olur.

  • Fırat
  • Dicle

Coğrafi bölgelere göre akarsularımızın dağılışı bu şekildeydi. Şimdi Türkiye’de akarsu özelliklerine göz atalım

Türkiye’de Akarsular ve Özellikleri

  • Türkiye’de akarsular denge profilinden (yatak eğimi deniz seviyesine kadar yaklaşmış olan akarsular) uzaktır. Yüksek ve dağlık ülke olmamız bunun nedenidir. Ayrıca bu sebepten akarsularımızın yatak eğimleri, akış hızları, hidroelektrik enerji potansiyeli aşındırması fazladır.
Tüm bunlara dayanarak da akarsularımızda ulaşım elverişli değildir. Sadece Bartın çayı ulaşıma elverişlidir.
Ülkemizde denge profiline en yakın akarsular Kıyı Ege ve Marmara Bölgesi’nde bulunur.
  • Dağların kıyı çizgisine ulaşımı ve Türkiye’nin yarımada şeklinde oluşu akarsu boylarını kısa yapmaktadır.
  • Akarsularımızdan sulama, içme, balıkçılık, enerji üretimi ve su sporları alanlarında faydalanırız.
  • Ülkemizde akımlar genelde ilkbaharda en fazla seviyeye ulaşır. Sebebi kışın yağan karların erimesidir.
  • Çoruh, Dicle, Fırat, Aras ve Kura gibi akarsular ülkemiz sınırları içinde doğup, sınır dışındaki ülkelere dökülür.
  • Asi ve Meriç nehri sınırlarımız dışında doğup ülkemizden geçerek denize dökülür.
  • Yağış rejiminin düzensiz olması ve yağış biçimleri, ülkemizde akarsu rejimlerinin düzensiz olmasını sağlamıştır.
  • Akarsu havzalarımızda ne kadar endüstriyel kuruluş varsa o bölgenin akarsuları daha kirlidir.
  • Genelde doğu batı yönlü akışlar vardır.
  • Ege bölgesinde yatak eğimleri az olduğu için menderesler oluşur. Mendereslerin akış hızı, aşındırması, enerji potansiyelleri azdır. Yana doğru aşındırma ve biriktirme ise fazladır.
  • Sınırlarımız içinde en büyük akarsu Kızılırmak, sınır dışını da katarsak en büyük akarsu Fırat’tır.
  • Meriç Nehri Yunanistan ile, Aras Nehri de Ermenistan ile sınır olma özelliği taşıyan akarsularımızdır.
  • Doğu Anadolu ve Karadeniz Bölgesi’nde yatak eğimleri fazladır. Bu yüzden akarsular derin vadiler şeklinde akar. Bu şekilde derin vadide akan akarsularımızda taşkınlar olmaz. Ancak Meriç Nehri bu özelliklerde olmadığı için hemen hemen her sene taşıyor.

Havza

Kpss coğrafya Türkiye’de Akarsular konusunda yer alan havza kavramı, bir akarsuyun kolları ile birlikte kapladığı alanı belirtir. Eğer akarsu denize ulaşabiliyorsa buna açık havza denir. Eğer akarsu denize ulaşamayıp başka bir yerde son buluyorsa buna da kapalı havza denir.

Türkiye’de Açık Havzalar

  • Kızılırmak
  • Yeşilırmak
  • Seyhan
  • Ceyhan
  • Asi
  • Bakırçay
  • Gediz

Türkiye’de Kapalı Havzalar

  • Tuz Gölü (Yağış olmadığından)
  • Konya Kapalı Havzası (İklim ve yer şekillerinden)
  • Van Gölü (Yer şekillerinden)
  • Aras ve Kura (Hazar Gölü’ne döküldüklerinden)
  • Göller yöresindeki Burdur, Acıgöl, Salda Gölü ve Yarışlı Gölü kapalı havzaları (Karstik arazi yapısı ve yer şekillerinden dolayı)
En geniş kapalı havzalar İç Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgesi’ndedir.

Ülkemizde yer alan akarsu havzalarının alanları genelde dardır. Bunun başlıca sebebi ülkemizin yer şekilleri ve yarımada şeklinde olmasıdır.

Kpss genel kültür coğrafya dersine ait Türkiye’de Akarsular konusu henüz bitmemiştir. Bir sonraki kpss coğrafya konusu Akarsu Rejimleri ve Debi olacaktır.

, , , ,

50 Yorum Yapılmış Türkiye’de Akarsular

  1. ZeynepS 26 Eylül 2017 at 08:47 #

    Akarsuların kullanım özelliklerini en azdan en çoğa doğru sıralar mısınız?

  2. Kartal 25 Ağustos 2017 at 12:32 #

    Sagol

  3. umutcan 03 Mayıs 2017 at 19:41 #

    Eyvallh kardesim elleriniz dert gormesin

  4. !Wanted! 17 Mart 2017 at 20:50 #

    Ellerinize sağlık Bence güzel olmuş Emeği geçen herkese çok çok teşekkür ederim.Beğenmeyenin kendisi bilir.Bir şey diyemem.Ben beğendim. Açıklayıcı ve örnekleyici yapmışsınız…:))

  5. nur 08 Mart 2017 at 22:29 #

    Teşekkür ler performan sıma cok yardımcı oldu

  6. burak 08 Ağustos 2016 at 12:12 #

    ygs için çok iyi oldu tşkkrler

  7. Holigan 29 Mayıs 2016 at 11:45 #

    Çok güzel olmuş tüm emeği geçenlerden Allah razı olsun

  8. busra 27 Nisan 2016 at 23:40 #

    Merhaba, Sakarya nehri marmara değil karadeniz akarsularında olacak, Sakarya nehri karadenize dökülür.

    • Rabia 24 Mayıs 2016 at 17:58 #

      Projeme çok yardimci oldu

  9. remzi 19 Nisan 2016 at 00:17 #

    LA sizde … buldunuz da kılsızını istiyonuz yaaa .ne güzel konu nalatılmış işe illa bi şekilde şikayet etmeniz gerek demi.Allahım yarabbim yaa.

  10. ezogulsum 04 Mart 2016 at 14:25 #

    Soru DA paylasirsaniz sevinirim birde harita üzerinde gösterir misiniz konuları cografya harita istyor

  11. ahmet 23 Şubat 2016 at 17:05 #

    akarsularımızda bartın hariç ulaşım yapılamamasında akarsu rejiminin bir etkisi var mıdır?

    • eemci 05 Mart 2016 at 17:34 #

      Akarsu rejiminin düzensiz olmasi akarsuyun yıl içerisindeki akım miktarinda dalganmalar olduğunu ve buna bağlı olarak ulaşımın düzenli olamamasina sebep olur.Ama birinci etken türkiye ortalama yukseltisi fazla ve yersekillerinin engebeli olmasıdır

  12. gökhan 04 Şubat 2016 at 17:22 #

    ALLAH razı olsun emeğinize yüreğinize sağlık

  13. zehra 27 Aralık 2015 at 22:18 #

    Çok güzeldi vallahi beğendim

  14. yigit kahraman 27 Aralık 2015 at 16:49 #

    Supersiniz ağlayasım geldi, tebrik ederim bu ne guzel sunum bu ne guzel yazi . . TEBRİKLER BRAVO performansima yardimci oldu tsklerrrrrrrr..

  15. Gülhan 14 Aralık 2015 at 21:37 #

    çok işime yaradı sağolun teşekkürler ancak akarsulara çaylarıda yazmışsınız çaylar akarsuya girmez tek bdğenmediğim oydu gerisi mükemmel

  16. ................. 11 Aralık 2015 at 20:17 #

    Allah (c.c) sizden razı olsun çok teşekkürler http://www.kpsskonu.com ‘ a her ödevir olduğunda bir şeyi merak ettiğimde buraya gireceğim

  17. keko 03 Aralık 2015 at 22:51 #

    Cokk iyi olmus bravooo:)

  18. Reyha Merve 22 Kasım 2015 at 01:52 #

    Teşekkür ederim çok faydanız dokundu

  19. ali 24 Nisan 2015 at 12:52 #

    Bartın Cayi da denize dokuldugunden acik havzadir

  20. saadyehia 01 Nisan 2015 at 20:04 #

    Süper

  21. Ahmet 23 Mart 2015 at 21:57 #

    Helal olsun valla adamsın 🙂

  22. Nisa 12 Mart 2015 at 11:25 #

    Çok teşekkürler YGS’ye hazırlanan bir sayısal öğrencisi olarak bu site çok işime yarıyor 🙂

    • mustafa toğrul 15 Aralık 2015 at 21:58 #

      çok iyi helal olsun yaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa

  23. yasemiin 08 Mart 2015 at 16:12 #

    Çok guzel olmuş sayenizde perfprmans ödevimi yapıyorum tesekkur ederim 🙂 :b 😀

  24. Gizem 04 Mart 2015 at 08:21 #

    hiç bi sitede düzgünce yazmıyo çok saolun ödevimi yaptım

  25. didem 10 Şubat 2015 at 15:53 #

    saolun ödevimi burdan yaptım

  26. hatice mutlu 15 Nisan 2014 at 19:28 #

    çok güzel bir site ellerinize sağlık 🙂

  27. gokhan 09 Nisan 2014 at 19:38 #

    Bence cok anlasilir guzel bi anlatim olmus ellerinize saglik tesekkurler

  28. yaqiSikli_BoY 02 Nisan 2014 at 20:57 #

    EyVaLLaH QrAlsIN 😉

  29. derya 02 Nisan 2014 at 17:14 #

    haklısınız arkadaşlar çok iyii

  30. esra 02 Nisan 2014 at 17:12 #

    tşk

  31. esra 02 Nisan 2014 at 17:11 #

    çoooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooookkkkkkkkkkkk
    sagolunnnnnnnnnn

  32. Metehan 30 Mart 2014 at 21:46 #

    Thank You perf. Ödevime yardımcı oldunuz

  33. oguz 12 Mart 2014 at 18:20 #

    süper tşkler

  34. kader 17 Şubat 2014 at 17:52 #

    bence çok güzel olmuş cok yararlandım sizlere teşekkür ederim ellerinize sağlık HARIKAAA

  35. sena 09 Şubat 2014 at 12:19 #

    ÇOOK iyi ama birde konulara dayalı olarak kpss de cıkabilecek soruları yayınlayabilirseniz konuları iyce pekiştirmiş olurduk.Teşekkürederim…

    • ahmet 21 Ekim 2014 at 13:46 #

      tamam teşekkürler

    • kubra 07 Şubat 2016 at 13:38 #

      Ygs de de cikiyomu bu kadar detayli

  36. Zehra 07 Ocak 2014 at 17:21 #

    bence de çok iyi bi site.emeği geçenlere tşk ediyorum

  37. yavuz 22 Aralık 2013 at 14:36 #

    helal olsun cok tesekkur ederim

  38. mertkotkmaz 17 Aralık 2013 at 20:35 #

    tşk

  39. şafak 11 Aralık 2013 at 20:18 #

    allah razı olsun kardeş çok işime yaradı

  40. leyla 07 Aralık 2013 at 18:10 #

    bence en iyi site budur sayenizde performans ödevime çok işey yaradı

  41. YUSUF 06 Aralık 2013 at 21:48 #

    TESEKKÜR EDERİM

  42. yagmur 05 Aralık 2013 at 14:57 #

    çok güzel olmuş elerinize sağlık

    • gönül 22 Şubat 2014 at 18:47 #

      saolun ödevimi burdan yaptım

      • ismet 14 Mayıs 2014 at 00:31 #

        Çoook güzel bir paylaşım emeğe saygı

        Ödevime çok yardımcı oldu .

      • KİNG 05 Kasım 2015 at 17:50 #

        elinize saglık 😀

Bir Cevap Yazın