Özel Hukuk ve Karma Hukuk – Hukukun Alt Dalları

özel hukuk ve karma hukukÖzel hukuk, karma hukuk ve kamu hukuku, hukukun alt dallarını oluşturmaktadır. Bir önceki konuda kamu hukukunu ayrıntıları ile beraber işlemiştik. Şimdi özel hukuk ve karma hukuk dallarını inceleyeceğiz.

Özel Hukuk

Özel hukuk kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen, bazı durumlarda da kişilerin devletle olan ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır. Bunun şartı kişilik ilkesidir. Kişiler bu ilişkilere girip girmeme konusunda serbesttirler.

Özel hukukun özelliklerini maddeler halinde sıralayalım.

  • Özel hukuk, kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini, eşitlik ve irade serbestisi esasına göre düzenleyen hukuk kurallarının bütünüdür.
  • Özel hukuk ilişkisi iki taraflıdır. Bir özel hukuk ilişkisinin ortaya çıkabilmesi için tarafların karşılıklı anlaşmaları gerekmektedir.
  • İrade serbestisi ve tarafların ilkesi geçerlidir.
  • Tarafların yaptığı işlemlerin hukuka uygun olduğu yolunda bir karine yoktur.
  • Herkes, kendi iddiasını ispatlamak zorundadır.
  • Kimse resen icra yetkisine sahip değildir. Haklı olan kişiler dahi hakkını almak için mahkemeye başvurmak zorundadır.

Özel Hukukun Dalları

Kpss vatandaşlık dersinde işlenen özel hukuk kendi içinde alt başlıklara ayrılmaktadır. İçinde çok önemli hukuk dalları bulunan özel hukuk bizim için kpss soruları açısından da önemlidir.

1) Medeni Hukuk: Kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerinin çok büyük bir kısmını düzenleyen hukuk dalıdır. Medeni hukuk, bir ülkenin yurttaşlarının birbirleriyle ve belli bir ölçüde yurttaşların devlet ile doğrudan doğruya ve dolaylı olan ilişkilerini düzenleyen kuralların bütünüdür. Temel kaynağımız 1 ocak 2002 tarihli Türk Medeni Kanunu’dur. 4 Temel kitaptan oluşan medeni hukuk dallarını inceleyelim.

a) Kişiler Hukuku: Gerçek veya tüzel kişileri ve bu kişilerin durumlarını içerisinde barındırır.

Evli – bekar, ölüm – doğum, ikametgah…

b) Aile Hukuku: Nişanlanma, evlenme, boşanma, velayet, akrabalık gibi konulara ilişkin yasal düzenlemeleri ve kanunları barındırır.

c) Miras Hukuku: Miras kime , nasıl ve hangi şartlarda kalacak? gibi sorulara cevap arayan medeni hukuk alt dalıdır.

Vasiyetname, miras sözleşmesi, mirasçı, muris (miras bırakan), tereke (miras) gibi kavramlar medeni hukuk içerisinde yer alır.

d) Eşya Hukuku: Kişilerin eşyalar üzerindeki hak ve yükümlülüklerini düzenleyen hukuk dalıdır.

Menkul, gayrimenkul, mülkiyet, rehin… gibi kavramlar eşya hukuku içerisinde yer almaktadır.

2) Borçlar Hukuku: Borç ilişkilerini düzenleyen özel hukuk dalıdır. Medeni kanunun devamı niteliğindedir. Borç bir ilişkidir ve birden fazla unsur gerekir. Bunlar alacaklı, borçlu ve edimdir.

Edim: Borcun konusudur. Alacaklının borçludan isteyebileceği, borçlunun da yerine getirmekle yükümlü olduğu davranış biçimine edim denir.
En son Borçlar Kanunumuz 1 temmuz 2012’de yürürlüğe girmiştir.

3) Ticaret Hukuku: Kişiler arasındaki ticari ilişkileri düzenleyen özel hukuk dalıdır. Temel kaynağı Türk ticaret kanunudur ve 5 kitaptan oluşur.

  • Ticari işletme hukuku
  • Şirketler hukuku
  • Kıymetli evraklar hukuku
  • Deniz ticareti hukuku
  • Sigorta hukuku

4) Devletler Özel Hukuku: Farklı uyrukta olan kişilerin özel hukuk ilişkilerinde hangi devletin kanunun uygulanacağını düzenleyen özel hukuk dalıdır. Çeşitli devletlere mensup bulunan kişiler ( yani aynı uyrukta bulunmayan) arasındaki özel hukuk ilişkilerine hangi devletin kanunun uygulanacağını içeren kuralların tümüdür. Burada 3 konu önem taşımaktadır.

* Uyrukluk: Kişileri veya şeyleri (uçak, gemi vs) devlete bağlayan hukuki veya siyasi bağdır. Devlete uyrukluk bağı ile bağlı olan kişilere de vatandaş denir.

* Yabancılar Hukuku: Bir devletin kendi vatandaşları için koymuş olduğu kuralların, hakların tamamından yabancılar faydalanamaz. Yabancıların hangi haklardan faydalanacağı yabancılar hukukunun konusudur.

* Kanunlar İhtilafı: Hangi ülkenin kanununun ve hangi ülkenin mahkemesinin yetkili olacağını düzenler.

Karma Hukuk

Kpss genel kültür vatandaşlık dersinde hukukun dallarından sonuncusu da karma hukuk dalıdır. Karma hukuk, karma nitelik kazanmış hukuk dallarının tümüdür.

Karma Hukuk Dalları

1) İş Hukuku: İşçi ve işveren arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk kurallarının tümüdür.

  • Bir hizmet karşılığı herhangi bir işte ücret karşılığı çalışan kimseye işçi denir.
  • İşçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye işveren, işin yapıldığı yere iş yeri denir.
  • İşçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik ve sosyal faaliyetleri korumak için meydana getirdikleri tüzel kişiliğe sendika denir.

* Toplu İş Sözleşmesi: işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasındaki sözleşmedir.

2010 Anayasa değişikliği ile memurlara ve diğer görevlilerine toplu iş sözleşmesi yapma hakkı tanınmıştır.
2010 Anayasa değişikliği ile aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunabilir.
  • Değişik iş kollarından en az beş sendikanın bir araya gelmesi suretiyle meydana getirdikleri üst kuruluşa konfederasyon denir.
  • İşçilerin ekonomik ve sosyal durumunu düzeltmek için topluca çalışmamak suretiyle faaliyetlerini durdurmalarına grev denir.
Memurların grev hakkı yoktur.
  • İşveren tarafından işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasına lokavt denir.

2) Hava Hukuku: Hava trafiği ile ilgili kuralların tümü hava hukukunu oluşturmaktadır.

3) Toprak Hukuku: Tarıma elverişli taşınmazların hukuki durumlarını ve işletilmesini düzenleyen hukuk kurallarının tümüdür.

4) Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku: Fikir ve sanat eserlerini yaratan, bilim ve fen alanındaki buluşları olan kimselerin eserler ve buluşları üzerindeki hakları düzenleyen karma hukuk dalıdır.

5) Uzay Hukuku

Hukukun dallarından özel hukuk ve karma hukuk konuları da sona ermiştir. Bir sonraki kpss vatandaşlık konusu Normlar Hiyerarşisi olacaktır.

, , , ,

13 Yorum Özel Hukuk ve Karma Hukuk – Hukukun Alt Dalları

  1. ipek 12 Kasım 2013 at 16:33 #

    Çok güzel anlatmışsınız, özetiniz akılda kalıcı. Çok çok teşekkür ediyorum:)

  2. sevgi 11 Ocak 2014 at 17:47 #

    cok güzel anlatılmıs hersey için tsk lerr… :))

  3. Nurşen 25 Ocak 2014 at 02:59 #

    Elinize sağlık boğucu değil anlaşılır olmuş..

  4. çiğdem 27 Ocak 2014 at 15:13 #

    anlatım harika birde sorularla pekiştirilirse mükemmel olur!

  5. seda 01 Şubat 2014 at 20:57 #

    emeğinize sağlık tşk

  6. fatma 28 Nisan 2014 at 15:33 #

    çok güzel olmuş. teşekkürler.

  7. serkan_ankara 29 Nisan 2014 at 11:44 #

    merhaba arkadaşlar, ben soru çözmek istiyorum, elinde soru olan arkadaşlar varsa bana mailden gönderebilir misiniz. serkanmert@yahoo.com

  8. gülşah 02 Mayıs 2014 at 19:48 #

    gerceten cok güzel olmuş.. ellerınıze saglık

  9. burki 26 Mayıs 2014 at 20:12 #

    tenk yu canım

  10. melis 21 Haziran 2014 at 12:38 #

    herşey çok güzel ama konuların devamını da ekleyin lütfen rica ediyorum acil!!!

  11. ali 11 Ağustos 2014 at 22:09 #

    çok güzel özetlemişsiniz akılda kalıcı tşkler.

  12. kazım 25 Ağustos 2014 at 19:31 #

    çok güzel anlatılmış allah razı olsun

  13. ömer 22 Eylül 2014 at 20:37 #

    Çok güzel anlatılmış açik ve anlaşılır olmuş.emeği geçenleri teşekkürler…

Bir Cevap Yazın


+ 8 = 9