Sözcüğün Yapısı

Sözcüğün Yapısı

Sözcüğün Yapısı konumuzda basit sözcükler, türemiş sözcükler, birleşik sözcükler başlıklarını inceleyeceğiz. Önceki konumuzda Noktalama İşaretlerini işlemiştik. Sıradaki kpss türkçe dersi konumuz ise Sözcüğün Yapısı olacaktır.

Sözcüğün Yapısı

Önce dil bilgisi konusuna değinmek gerekirse;

Kök: Bir sözcüğün; ek almadan, anlamlı, en küçük birimine kök denir. Kökler türleri bakımından ikiye ayrılır.

1. İsim Kökleri: Sonuna -mek, -mak (mastar eki) gelemeyen köklerdir.

ev, araba, çiçek, böcek, ağaç gibi…

2.Fiil Kökleri: Sonuna -mek, -mak gelen köklerdir.

oku-, yaz-, kalk-, yap- gibi…

Ek ise kökten sonra gelen ve kök ile anlamca bağ kuran parçadır. Bir sözcüğün kökü ile ek aldıktan sonraki hali arasında mutlaka anlamca bir bağ bulunması gerekir.

bil- gi = kökü bil olabilir çünkü bil ve bilgi arasında anlamca bir bağ vardır.

Dilimizde ekler iki gruba ayrılarak incelenir.

1. Yapım ekleri: Sözcüğün yapısı, anlamı ve bazen de türünü değiştiren eklere yapım eki denir.

gör- gü      bil- im      su- la

yaz-ar        gez-i         göz- cü

2.Çekim ekleri: Eklendikleri sözcüğün anlamını, yapısını ve türünü değiştirmeyen sadece görevini belirleyen eklere çekim ekleri denir. 

a. Ad durum ekleri:

-i eki (belirtme) → ev-i

-e eki (yönelme)→ ev-e

-de eki ( bulunma) → ev-de

-den eki (ayrılma) → ev-den

b. Tamlama ekleri: -in eki (tamlayan), -i eki (tamlanan)

ev-in iç-i , kapı-nın kol-u

c. İyelik ekleri:

Bir varlığın neye, kime ait olduğunu belirten eklerdir.

ev-i-m → benim

ev-i-n→ senin

ev-i-miz → bizim

ev-i-niz→ sizin

ev-leri→ onların

d. Çoğul eki: 

ev-ler, ağaç-lar

e. Kişi ekleri

çık-tı-m → ben         çıktı-nız→siz

çık-tı-n→sen             çık-tı → o

çık-tı-k → biz            çık-tı-lar→ onlar

g. İlgi zamiri (-ki)

senin-ki

benim-ki

bizim-ki

Sözcüğün Yapısı

Dilimizde sözcükler yapı bakımından üçe ayrılmaktadır.

1. Basit sözcükler: Yapım eki almayan sadece çekim eki alabilen sözcüklerdir.

gözler, köy, evim…

2. Türemiş sözcükler: Yapım eki almış sözcüklerdir.

göz-lük, ver-gi, balık-çı, bil-gi…

3. Birleşik sözcükler: birden çok sözcüğün anlam veya yapı açısından kaynaşması ile oluşan sözcüklerdir.

affetmek, bilgisayar, pazartesi, kahvaltı, hanımeli, terk etmek…

Kpss genel yetenek türkçe dersi Sözcüğün Yapısı konusunu tamamladık. Bir sonraki türkçe dersi konumuz Sözcük Türleri olacaktır.

, , , ,

7 Yorum Yapılmış Sözcüğün Yapısı

  1. Eray 13 Kasım 2016 at 15:29 #

    Devamı derken ?

  2. Erhan 10 Temmuz 2016 at 03:52 #

    Devamııı?

  3. Hasan Hüseyin Gök 20 Şubat 2016 at 10:20 #

    devamını bekliyorum çok güzel anlatım tarzınız var

  4. Ekrem 08 Aralık 2015 at 12:28 #

    KPSS’ye çalışanlar için sade ve uygun bir anlatım olmuş.

  5. Yağızhan Kerim Değer 24 Ekim 2015 at 18:10 #

    Çok güzel anlatılmış , teşekkürler…

  6. x man 25 Haziran 2015 at 09:28 #

    kahve altı bileşik sözcükse kahvaltı nedir

    • tuba 06 Ağustos 2015 at 10:43 #

      kahve -altı birleştiğinde ünlü düşmesine uğramıştır yanı kahve kelimesindeki -e harfi düşmüştür.

Bir Cevap Yazın